Saturday, 30 September 2017

స్కూటి ఆవిడ

డ్రైవింగ్ చేస్తుంటే పక్కనే స్కూటీ తొలుతున్నావిడ నన్ను ఆరాధనగా గమనించడం,
పక్కనే ఉన్న గుండమ్మకి తెలియకుండా చూసాను.
అద్దం లో ఓసారి మొహం చూసుకున్నాను.
ఉదయాన్నే వేసిన 'డై' బాగా నప్పింది.
కార్ డాష్ బోర్డ్ లో నుండి 'రేబాన్' గ్లాసు లు స్టైల్ గా పెట్టుకున్నాను.
స్కూటీ ఆవిడ గుండమ్మని కార్లోంచి గెంటేయమని సిగ్నల్ ఇచ్చింది.
నీ అసాధ్యం కూలా. .. మరీ అంత ఫాస్టా??....
కార్ స్లో చేసి దువ్వెనకోసం వెతుక్కుంటుంటే..
పక్కనే వచ్చి స్కూటి ఆపి, అద్దం మీద తట్టింది.
"అంకుల్ .. మీ సైడ్ డోర్ సరిగా పడలేదు" అంది.
"తూ ... &^%$#"

గుడ్లగూబ

సునీత తన బర్త గురించి ఒక గమత్తయిన విషయం గమనించింది.
రవీంద్ర రోజు సాయంత్రం పార్కుకి వెళ్ళటం అక్కడ గుడ్లగూబ లా అరవటం.
పక్కింటి వాళ్ళు చెబితే మొదట్లో నమ్మలేదు. చాటుగా గమనించింది.
ఇదేదో సరదా అని మొదట్లో అనుకున్నా.. అతని దినచర్యలో అది ఒక బాగం అవటం గమనించి ఒకరోజు అడిగింది “ఏం జరుగుతుంది?”
“నీకు తెలుసా? చెట్టు లో ఉన్న గుడ్లగూబ నాతో మాట్లాడుతుంది.”
సాయంత్రం తనతో పాటు తీసుకెళ్లి ఎప్పుడు కూర్చునే చెంచి మీద కూర్చుని గుడ్లగూబలా అరిచాడు.
అటునుండి సమాదానం వచ్చింది.
రవీంద్ర ఈ సారి మళ్ళీ దీర్గంగా కూత పెట్టాడు.
సమాదానం గా మళ్ళీ మరో సౌండ్ వచ్చింది.
“వి ఆర్ టాకింగ్ టు ఈచ్ ఆధర్. ఇట్స్ నైస్ నో. గత ఆరు నెలలుగా అనేక విషయాలు మాట్లాడుకుంటున్నాం. ఎఫ్‌బి లో ఫుడ్ లవర్స్ గ్రూప్ నుండి, కవిత తవికలు వాటి ప్రభావం, అంతరిక్షం లో బ్లాక్ హోల్స్, వాటి విశిష్టత వాట్ నాట్? నేను ఒక పుస్తకం రాద్దామని అనుకుంటున్నాను. ‘మై ఎక్స్పీరియన్స్ విత్ ఔల్’ అనే పేరుతో...” ఆవేశం గా చెప్పడతాను.
సునీత కి భయం వేసింది.
సాయంత్రం ఒక సైక్రియటిస్ట్ అప్పాయింట్మెంట్ తీసుకుని రవీంద్ర తో పాటు వెళ్లింది.
ఒక్కతే వెళ్ళి డాక్టర్ తో మాట్లాడింది.
“గుడ్లగూబతో గత ఆర్నెల్లనుండి మాట్లాడుతున్నాడండి . రోజు పార్కు కి వెళ్ళటం, అయిదుగంటల సైరన్ మోగినప్పటి నుండి గంట సేపు పిచ్చి అరుపులు అరవటం ..” సునీత చెప్పింది.
ఒక్క అరగంట వెయిట్ చేయండి మీ ఇద్దర్ని పిలుస్తాను. ఆయన ఫోన్ అందుకుంటూ చెప్పాడు.
***
అరగంట కి డాక్టర్ వద్ద నుండి పిలుపు వచ్చింది.
అప్పటికే లోపల ఒకావిడ మతి స్థిమితం తక్కువగా ఉన్న కుర్రాడితో పాటు కూర్చుని ఉంది.
“రవీంద్ర గారు రండి.. మీ గుడ్లగూబ తో నేరుగా మాట్లాడండి” ఆ పిల్లాడిని చూపిస్తూ డాక్టర్ చెప్పాడు.

Sunday, 24 September 2017

ఒకటి పొడవు ?!?

మిస్సెస్ బ్రహ్మ ట్రే లో వేడి వేడి టీ తీసుకు వచ్చేసరికి ఆయన కల్వం లో ఉన్న మట్టి వద్ద అప్పటికి సిద్దంగా ఉన్నాడు.
“ప్రాతః కాలముననే ప్రారంభించితీరా?!? వారాంతర శలవు మీరు సృష్టించిన మానవ జాతికేనా? సృష్టి కర్త యగు మీకు వర్తించదా?” అంటూ పక్కనే ఉన్న బల్ల మీద చెంకీల చీరకి మట్టి అంటకుండా కూర్చుంది.
బ్రహ్మ ఏమి మాట్లాడలేదు. ఆడవారి తో అర్గుమెంటు అవివేకమని ఆయనకి అనాదిగా తెలుసు.
“మమ్మల్ని చలన చిత్ర వీక్షణమునకు తీసుకువెళ్లి ఎన్ని దినములు అయ్యేను?” అంది
మెత్తగా ఉన్న మట్టిని అచ్చులలో సర్ధి చేతులు శుభ్రం చేసుకుని టి కప్పు అందుకున్నాడు ఆయన.
నాలుగు నోర్లు తో ఒక్కో గుక్క చప్పరించి. “ఏమి చేయుదును సఖీ .. గరళ కంఠుడు ఓవర్ టైమ్ కూడా చేయుచున్నాడని వర్తమానము అందినది. సృష్టి సమ దఃర్మము కొరకు తప్పదు అన్నాడు టీ చప్పరించుచు...
అతనిని మార్చుట సాధ్యపడదని ఆమె గ్రహించి “ఎల్లప్పుడు ఈ పాత డిజైన్ లెనా? అప్డేట్స్ ఏమయినా ఉన్నాయా?”
బ్రహ్మ కి తన పని మీద బార్య చూపించిన ఆసక్తి హుషారును తెచ్చింది.
“ఎన్నో మార్పులు చేసి యుంటిమి. వాలమును హరించితిమి. ద్వి పాదులను చేసితిమి. కరములను కురచగా చేసితిమీ. బ్రోటన వేలు వ్యతిరేక దిశలో వంగునట్లు చేసితీమి. అది అద్బుత మయిన ‘ఆకృతి’ అని అనేకుల ప్రశంసలు పొంది యున్నది. మరేమీ మార్పు చేయవలెను? “
“నా సూచన గమనింపుము. రెండు చేతులలో ఒకదానిని పొడవుగా సృస్తించినచో బాగుండును. ఒక పరి ఆలోచించుడీ”
ట్రే తీసుకుని వెనక్కి వెళ్తున్న ఆమెని అర్ధం కానట్లు చూశాడు మిస్టర్ బ్రహ్మ. 


గవాక్షము వద్ద నిలబడి ఆపిల్ x ఫోన్ ని వామ హస్తముతో దూరంగా పట్టుకుని సెల్ఫి తీసుకుంటూ ఒక్క నవ్వు నవ్విందావిడ ..

Sunday, 17 September 2017

నిమ్మ ముళ్ళు

సన్నటి త్రోవలో కొద్దిదూరం నడిచి వెళ్ళి కొత్తగా కట్టిన మిద్దె కి నైరుతి మూల ఉన్న మెట్లు ఎక్కి తే మేము కొత్తగా కిరాయి కి తీసుకున్న రుము. చిన్నదే. కానీ సౌకర్యం గాను ప్రశాంతం గాను ఉంటుంది.
దారిలో ఒక వైపు ఉన్న చిన్న రేకుల  రూము లో ఒక పెద్దావిడ ఉంటుంది. తరువాత రెండు పాడుబడ్డ ఇల్లు వెనుక బాగం; ఆ తరువాత మా అతిది గృహం.
మాకు అనుచర గణానికి లోటు ఉండదు. ఎప్పుడూ ఎవరో ఒకరు అందుబాటులో ఉంటూనే ఉంటారు. మా వృత్తి అలాటిది. ప్రతి ఉదయం ఒక కుర్రాడు వాటర్ బబూల్ (త్రాగటానికి అవే)  తెచ్చి ఇస్తూ ఉంటాడు. ఖాళీది తీసుకెళ్తాడు.

ఒక రోజు ఆ కుర్రాడిని పెద్దావిడ  ఆపి ఏదో మాట్లాడటం మేడ మీది నుండి టీ తాగుతూ నేను గమనించాను.
“రెండు చెంబులు నీళ్ళు వంచయ్యా.. బోరు  నీళ్ళు త్రాగి వళ్ళు నొప్పులు గా ఉంటున్నాయి” అని అడిగిందట. మా కుర్రాడు ససేమిరా కుదరదని చెప్పాడట.
వారం లో ఒక రోజు ఆవిడకి కూడా ఒక బబూల్ నీళ్ళు తెప్పించి ఇవ్వటం మొదలెట్టాను.
ఆ తర్వాత ఆ పెద్దావిడని తీరిగ్గా గమనించడం మొదలెట్టాను.
పెద్ద వయసు కానీ కాయ కష్టం చేసినావిడ.  చిన్న పాటి ఇనప రేకుల కప్పు ఉన్న  గదిలో స్వంతం గా వంట చేసుకుని తింటూ కాలం గడుపుతుంది. పక్కనే ఒక చిన్న పాక లో నులక మంచం వాల్చి ఉంచుతుంది.
బబూల్ వ్యవహారం పూర్తి అయ్యాక తానే ఒక రోజు పలకరించింది. “ మోటారు బండి ఈ పాకలో పెట్టుకొయ్యా . వానకి తడవకుండా ఉంటుంది.” అంది.  ఆ పూట  నులక మంచం ఎత్తి గోడ వారగా పెట్టి ఉంది.
“సరే ..మామ్మా” నేను కూడా సమాదానంగా చెప్పాను.
ఒకసారి పొద్దు పోయాక ఇంటికి వస్తుంటే.. పెద్దావిడ బయట మంచం మీద కూర్చుని పమిట చెంగుతో దోమలు విసురుకుంటూ కూర్చుని ఉంది. “మామ్మా ఇంట్లో ఫాను కింద కూర్చో కూడదూ ?” అని అడుగుదామనుకున్నాను.
గదిలో ఛార్జింగ్ లైటు వెలుగుతూ ఉంది. కరెంటు పోయినట్లుంది.
“దోమలు రాకుండా ఉంటాయని ఈ నిమ్మ మొక్కలు తెచ్చి పెట్టానయ్యా.. కానీ వీటి బెడద తప్పట్లేదు”. అంది పలకరింపుగా.
 “పెద్దావిడ చూడండి ఎవరో దోమలు రావని చెప్పారట ఎన్ని నిమ్మ మొక్కలు తెచ్చి గోడ వారగా పెట్టిందో” మా ఆవిడ నాతో  అదే రోజు ఉదయం అంది.
నేనేం మాట్లాడలేదు. 
కొద్ది సేపు తర్వాత “ అటు నుండి నడిచేటప్పుడు ముళ్ళు గుచ్చు కుంటున్నాయా?” అడి గాను.
***
ఆమె చుట్టూ నలుగురు కొడుకులు స్థిర నివాసం ఏర్పాటు చేసుకుని ఉన్నారు. “ఓపిక ఉండి వండుకుంటే సరి. లేనప్పుడు ఏదో ఒక కొడుకు దగ్గరకి పోయి గిన్నె లో కొంచెం పచ్చడో.. కూరో తెచ్చుకుంటుందట.”  అంది మా ఆవిడ ఒక రోజు.
 “ఆమె పని ఉత్తమం.  నలుగురు కొడుకులు కోడళ్ళు చుట్టూతా ఉన్నారు. చక్కగా అందర్నీ చూసుకుంటూ శేష జీవితం గడిపేయ్యొచ్చు”  మళ్ళీ తానే చెప్పింది.
నేను నవ్వేసి ఊరుకున్నాను.
“నీకు చాలా సార్లు చెప్పాను. కొన్ని విషయాల గురించి ఎక్కువ ఆలోచించ వద్దని. “
“ఏం? ఇప్పుడెమయిందట?”
“ముసలావిడ ఉండే రూముకి కరెంటు గాని ఒక ఫాన్ గాని లేదు. నలుగురు కోడళ్ళు ఎవరి ఇంటి నుండి కరెంటు ఇవ్వటానికి ఇష్టపడటం లేదు. ఆవిడకి ఒక చిన్న వెలుతురు బల్బు, ఒక ఫాన్ ఉంటే బావుంటుంది”
తను నోరు తెరుచుకుని నన్నే చూస్తూ ఉంది పోయింది. నిమ్మ మొక్కల ముళ్ళు ఆవిడ కి గుచ్చుకుని ఉంటుంది.

17/09/17 

Friday, 25 August 2017

అబద్దం నచ్చింది.

రమేశ్ వచ్చే సరికి ‘వెలుగొండయ్య’ తమ పాత కాలం నాటి మట్టి మిద్దె లో నులక మంచం పరుచుకుని నిద్ర పోతున్నాడు.
అది పూర్తిగా నిద్ర కూడా కాదు. చేయటానికి మరేం లేదు. మద్యాహ్నం ఒక కునుకు.
ఆయనకి ఒక అబ్బాయి, మరో అమ్మాయి. ఇద్దరు స్థిరపడ్డారు. చెరో చోట.
పాత మట్టిమిద్దేలో బోలెడు శూన్యం మిగిల్చి ఆర్నెల ల క్రితం బార్య వెళ్లిపోయింది. వృదాప్యం లో ఆసరాగా ఉంచుకున్న డబ్బు, కార్పొరేట్ ఆసుపత్రులు మింగేసాయి.
బార్య అంత్యక్రియయలకి కొడుకుని ఇబ్బంది పెట్టాల్సి వచ్చింది. ఆమె వెళ్ళి పోయాక గాని ఆమె విలువ అర్ధం కాలేదు.
అబ్బాయి నెల్లూరు లో ఉంటాడు. వాడి కుటుంబం వాడిది. ఎంత సంపాదించినా లోటు బడ్జెట్. ఇద్దరు ఆడపిల్లలతో కుటుంబం నడుపుకోవటం అంతంత మాత్రం. అక్కడ పిల్లాడితో ఉండటం సాద్యము కాదు. ఇక తన కాలు చెయ్య ఆడేంత వరకు ఈ ఊర్లోనే ఉండి పోవటం తప్ప మరో మార్గాంతరం లేదు.
రమేశ్ , వెలుగొండయ్య అల్లుడు. చీరాల లో హాండ్ లూమ్స్ ఆఫీసులో చిన్న గుమాస్తా.. జగర్త పరుడు. తనపని తను చేసుకుపోయే రకం. ముభావంగా ఉంటాడు. ఎక్కువగా మాట్లాడాడు. కుటుంబ విషయాలు పెద్దగా పంచుకోడు.
అల్లుడి రాక అతన్ని ఆశ్చర్య పరిచింది.
“రాయ్యా .. అమ్మాయి పిల్లలు బాగున్నారా?” లేచి ఇనుప కుర్చీ ఒకటి వాలుస్తూ పలకరించాడు.
చేతి లో కుర్చీ అందుకుని కూర్చుంటూ ..
“బానే ఉన్నారు? మీరేలా ఉన్నారు? బాగా తగ్గిపోయారు. వెంకాయమ్మ రోజు వస్తూ ఉందా లేదా?”
వెంకయమ్మ ఆ ఇంటి చాకలి. అత్తగారు పోయాక ఆవిడే రోజు వచ్చి గుప్పెడు బియ్యం వండి, పోతూ ఉంటుంది.
బట్టలు అవి ఉతికి పెట్టటం. ఇల్లు శుబ్రం చేయటం లాటివి చేసి పెడుతుంది.
“ఆ వస్తుంది.. నాకేమీ ఇబ్బంది లేదు. అన్నం తిన్నావా?” అల్లుడిని అడిగాడు.
“తిన్నానండీ. పరంధామయ్య గారితో పని ఉండి వచ్చాను.”
పరంధామయ్య చేయి తిరిగిన ఆరెంపి వైద్యుడు. ఒక మెడికల్ షాపు.
కూరగాయల నుండి, ఫాన్సీ అయిటం వరకు అమ్మే పెద్ద కిరాణా కొట్టు ఆయన కి ఉన్నాయి.
“పరంధామయ్య అంటే .. డాక్టరేగా?”
“అవును ఆయనే.. చాలా కాలం క్రితం కొంత డబ్బు చేబదులుగా ఇచ్చాను. ఇప్పటి వరకు ఇవ్వలేదు. నెల నెలా కొంత ఇస్తాను అంటున్నాడు. మీరు కావల్సిన సరుకులు అవి, అక్కడే తెచ్చుకోండి. అలా అయినా కొంత మొత్తం మనకి జమ అవుతుంది.”
పరంధామయ్య కి తన అల్లుడి వద్ద అరువు తీసుకోవాలసిన అవసరం ఏముందో వెలుగొండయ్య కి అర్ధం కాలేదు . అయినా మౌనం గా ఉన్నాడు.
చేతి సంచి లో నుండి రెండు ‘పంచలు’ తీసి మంచం మీద ఉంచాడు.
“మొన్న ఎవరో .. మా ఆఫీసులో పని ఉండి నేత పంచెలు తిచ్చి ఇచ్చారు. నాకు పంచలు కట్టటం రాదు కదా? అందుకే మీరు వాడుకోండి.”
రమేశ్ బయలు దేరుతుంటే.. వీది మలుపు వరకు వచ్చాడు వెలుగొండయ్య.
“మరిచి పోకండి. పరంధామయ్య మనకి చాలా డబ్బు ఇవ్వాల్సి ఉంది. ఏమి కావల్సినా అక్కడే తీసుకోండి. మందులు అవి అవసరం అయినా అక్కడే తీసుకోండి లెక్క వ్రాసి పెట్టమని చెప్పాను.” రమేశ్ గట్టిగా చెప్పాడు.
అల్లుడు అబద్దం చెప్పటం వెలుగొండయ్య కి బాగా అనిపించింది.
(ఈ నెల బ్లాగ్ లో ఏమి వ్రాయలేదు. బహుశా ఇంత గ్యాప్ రావటం ఇదే మొదలు) 

Saturday, 22 July 2017

పార్సిల్

“హలో.. మేడమ్”
“హలో .. ఎవరు?”
“సుగుణ మేడమ్ గారెనా? ‘అమెజాన్’ నుండి మీకో పార్సిల్ వచ్చింది. పెద్ద అట్టపెట్టె. “
“తీసుకు వస్తున్నారా?”
“ COD మేడమ్ రెండువేల చిల్లర ఉంది.”
“పర్లేదు తీసుకురండి. పే చేస్తాను”
“ఇక్కడ కస్తూరి బా గర్ల్స్ స్కూల్ అని ఉంది. వెలుగొండ రూట్ లో ఉన్న స్కూల్ .. ఆదేగా?”
“అవును. అక్కడే ఉన్నాను. తీసుకురండి”
“సారి మాం కనీసం 18 కి మీ పైగా రావాల్సి ఉంటుంది. సర్వీస్ గిట్టదు. మీరు సాయంత్రం. టౌన్ లోకి వచ్చినప్పుడు తీసుకుంటారా?”
“నేనయినా ఆ పార్సిల్ ఇక్కడికి తీసుకు రావాల్సిందే. మీరే పంపండి. అడిషనల్ గా పెట్రోల్ ఖర్చు నేను ఇస్తాను”
..
డెలివరీ బాయ్ స్కూల్ కి వెళ్ళేసరికి గంట పైన పట్టింది. పార్సిల్ పెట్టె పెద్దది కానీ బరువు పెద్దగా లేదు.
స్కూల్ కి వెళ్ళే సరికి సుగుణ మేడమ్ గారు క్లాస్స్ లో ఉన్నారు. ఆఫీసు గది వద్ద వెయిట్ చేస్తుంటే వాళ్ళ దూరపు బంధువు కూతురు అక్కడే చదువు తున్న విషయం అతనికి గుర్తొచ్చింది.
గ్రౌండ్ లో తోటి పిల్లలతో కలిసి చెట్ల కింద కూర్చుని చదువుకుంటున్న ఆ అమ్మాయిని కలుసుకుని పలకరించాడతను.
“అన్నా .. సుగుణ టీచర్ కోసమా? పార్సిల్ తెచ్చావా?” 9 వ క్లాసు చదువుతున్న ఆ అమ్మాయి అడిగింది.
“పార్సిల్ . విషయం నికెలా తెలుసు?”
“స్కూల్ లో పిల్లలందరికోసం తెప్పిస్తారు టీచర్ గారు. ఆమె స్వంత డబ్బు తో.. మాకు ఇక్కడ ‘అమ్మ’ ఆమే “ ఆ అమ్మాయి చెప్పింది.
..
“హలో.. బాబూ “
“మేడమ్ చెప్పండి”
“ఇందాక కార్టన్ పెట్టె డెలివరీ ఇచ్చావు. డబ్బు లు చిల్లర ఇచ్చేటప్పుడు. పొరపాటున రెండొందలు ఎక్కువ ఇచ్చావు”
“లేదు మేడమ్ కరెక్ట్ గానే ఇచ్చాను. మా చెల్లెలు ఆ స్కూల్ లోనే ఉంది. అంత మంది ఆడపిల్లలకి మీరు నాప్కిన్స్ కొనిస్తున్నప్పుడు. ఒకరిద్దరికి నేను ఇవ్వలేనా? పార్సిల్ డెలివరికి నాకు వచ్చే డబ్బు మేడమ్ అది. మిమ్మల్ని మర్చిపోను మేడమ్. మీరు నాకు గుర్తుంటారు . నమస్తే”

Thursday, 13 July 2017

ద్విభాషీ - పావులూరి శంకరనారాయణ శ్రేష్ఠి

ఇంగ్లీషువాడు సప్తసముద్రాలు దాటి వచ్చేశాడు.
ముందు వ్యాపారం చేయడానికి... తరువాత అధికారం చెలాయించడానికి....
వాడి భాష మనకి రాదు...
వాడు "గాడ్ ఈజ్ గుడ్" అనేవాడు.
మనకి అది "గాడిదగుడ్డు" గా అర్థమైంది.
మనం "రాజమహేంద్రి" అన్నాం...
వాడికి "రాజమండ్రి"లా వినిపించింది.
మన మాట వాడికి అర్ధమయ్యేది కాదు... వాడి భాష మనకి బోధపడేది కాదు.
వ్యాపారం, పరిపాలన వాళ్ల అవసరం కనుక తెల్ల అధికారులు ఒక్కొక్కరూ తెలుగు పదాలను పట్టుకున్నారు. డిక్షనరీలు తయారు చేశారు. 1818లో విలియం బ్రౌన్ తొలి తెలుగు - ఇంగ్లీషు డిక్షనరీ తయారుచేశాడు. 1821లో క్యాంప్ బెల్ ఇలాంటిదే ఇంకో నిఘంటువు తయారుచేశాడు. మన మాటలు వాడికి అర్థమయ్యాయి. కానీ వాడి మాటలు మనకి అర్ధం కావాలి కదా. అవసరం వాడిది. అందుకే జాన్ కార్నిక్ మారిస్ అనే వాడు ఇంగ్లీషు తెలుగు డిక్షనరీ తయారు చేశాడు. ఆ తరువాత సీ.పీ. బ్రౌన్ దొర ఇంకో డిక్షనరీ 1852 లో (ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సంగ్రామానికి సరిగ్గా అయిదేళ్ల ముందు) తయారు చేశాడు.
చాలా మంది తెల్ల అధికారులు దుబాషీలను పెట్టుకున్నారు. దుబాషీలంటే ద్విభాషీలు. అటుది ఇటు ఇటుది అటు వివరించి చెప్పగలవారు వీరు. కానీ అందరికీ అంత దృశ్యం ఉండేది కాదు. వీళ్లు ముక్కస్యముక్కానువాదం చేసేవారు.
గుడిమెట్ల బంగారయ్య అంటే .....  Temple steps golden father అని..
పత్తికొండ నాగప్ప అంటే  cotton mountain cobra father అని
తోటకూర అంటే Garden to come  అనీ చిత్ర విచిత్రంగా అను"వధించే" వారు.
అలాంటి సమయంలో తెల్లోడి భాషను తెల్లోడి కన్నా తేటతెల్లంగా నేర్చుకుని, ధారాళంగా మాట్లాడేయడం అంటే మాటలు కాదు. ఇంకా ఇంగ్లండుకు పోయి ఉన్నత విద్య నేర్చుకోవడం వంటివి అలవాటు కాలేదు. అలాంటి రోజుల్లో తెల్లోడే తెల్లబోయేలా ఇంగ్లీషు మాట్లాడే వాడికి బోలెడంత డిమాండ్ ఉండేది.
అలాంటి వాడే మన నాయకుడు. ఆయన పేరు పావులూరి శంకరనారాయణ శ్రేష్ఠి. సొంతూరు నెల్లూరు. కానీ మద్రాసులో స్థిరపడ్డారు. తండ్రి రామానుజం చెట్టి నుంచి ఇంగ్లీషు నేర్చుకున్నారు. తండ్రిలాగానే దుబాషీ అయ్యారు. తండ్రి గంజాంలో రస్సెల్ అనే తెల్లదొరకు దుబాషీగా పనిచేసేవాడు. ఈయన విజయనగరం మహారాజా, జయపురం మహారాజా, పిఠాపురం, కొచ్చి, నూజివీడు జమీందారీ కుటుంబాల పిల్లలకు ఇంగ్లీషు చదువులు చెప్పారు. ఆ తరువాత మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ కాలేజీలో లెక్కల మేస్టారుగా పనిచేశారు. మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయంలో పరీక్షాధికారిగా కూడా పనిచేశారు. అంటే తన జీవిత కాలంలో ఆయన తమిళనాడు రాజధాని మద్రాసు, ఒరిస్సాలోని గంజాం, జయపురం, మన రాష్ట్రంలోని విజయనగరం, పిఠాపురం, నూజివీడు, నెల్లూరు, కేరళలోని కొచ్చి లను సందర్శించాడన్న మాట. ఆ రోజుల్లోనే ఆయన ఉద్యోగాల కోసం ఊరు వదలిన మహాసాహసి అంటే అడ్వెంచరర్ అన్న మాట.
రాచబిడ్డలకు చదువులు చెబుతున్నప్పుడే ఆయన వారి సౌలభ్యం కోసం ఇంగ్లీషు పదాలు, వాటి తెలుగు అర్థాల జాబితాను తయారు చేశారు. తరువాత దాన్నే వ్యవస్థీకరించి తెలుగువాడు తయారు చేసిన తొలి ఇంగ్లీషు తెలుగు డిక్షనరీని తయారు చేశారు. అంతే కాదు ... ఆయన తమిళ - ఇంగ్లీషు, ఇంగ్లీషు - తమిళ డిక్షనరీలను కూడా తయారు చేశారు. 1900 ప్రాంతంలో తెలుగు - ఇంగ్లీషు డిక్షనరీ కూడా తయారు చేశారు.
తన అవసరం కోసం ఇంగ్లీషు వాడు తయారు చేసినవి కాకుండా మన అవసరం కోసం మనవాడు తయారుచేసిన మొట్టమొదటి డిక్షనరీలు ఇవేనేమో!
ఆయన తయారుచేసిన తెలుగు డిక్షనరీ 1897లో ప్రచురితమైంది. దాని పేరే శంకరనారాయణ డిక్షనరీ. అప్పటి నుంచీ ఇంగ్లీషు నేర్చుకోవాలనుకున్న వారందరికీ శంకరనారాయణ డిక్షనరీయే ఆధారమైంది. అందరికీ ఆధునిక వేదమైంది. ఆయన బతికుండగానే అయిదు ముద్రణలకు నోచుకుంది. ప్రతి ముద్రణకీ కొత్త పదాలు జోడయ్యాయి. ఆయన 1924-25 ప్రాంతంలో చనిపోయారు. ఆ తరువాత 1927 లో గిడుగు సీతాపతి గారు, 1951 లో చిలుకూరి నారాయణ రావు గారు, తరువాత వేదం లక్ష్మీనారాయణ గారు కొత్తకొత్త పదాలను జోడించారు. 1953 లో నారాయణ అయ్యర్ దీనిని పరిష్కరించారు. ఇలా 1897 నుంచి 1953 వరకూ పదకొండు సార్లు పునర్ముద్రణ పొందింది ఈ డిక్షనరీ. కోస్తా జిల్లాల్లో ఇప్పటికీ ఈ డిక్షనరీయే ప్రామాణికం. తరతరాల విద్యార్థులకు ఇది హస్త భూషణంగా నిలిచింది. అనుమానం వస్తే చాలు ఆ పుస్తకం తీస్తారు. అంత ప్రజాదరణ ఉంది ఈ డిక్షనరీకి. 2004 అక్టోబర్లో విజయవాడకు చెందిన విక్టరీ పబ్లిషర్స్ దీన్ని మళ్లీ ముద్రించారు. ఆగస్టు 2005 నాటికి మలి ముద్రణ అవసరమైంది. మళ్లీ 2006, 2007లలో పునర్ముద్రించాల్సి వచ్చింది. ఈ నిఘంటువు ప్రజాదరణకు ఇదే నిదర్శనం.
కోస్తా, తమిళనాడుల్లో ఆంగ్ల భాష నేర్చుకోవడంలో ఆయన పాత్ర అనన్యసామాన్యం. ఆయన పేరుతోనే ఆయన వ్రాసిన డిక్షనరీ పేరొందింది. ఇప్పటికీ శంకరనారాయణ డిక్షనరీ అంటే ప్రామాణికమే.

పావులూరి శంకరనారాయణ శ్రేష్ఠి ఇప్పుడు లేరు. ఆయన పోయి దాదాపు తొంభై ఏళ్లు కావస్తోంది. కానీ లక్షలాది మంది విద్యార్థులు ఆంగ్ల పదం విషయంలో అనుమానం రాగానే "శంకరనారాయణను తీసి చూడు" అనుకుంటూ అప్రయత్నంగానే ఆయనను తలచుకుంటూనే ఉంటారు.